İdare Hukuku

Hoşgeldiniz



Favorilerime Ekle

 
 
 
 
  İdare > Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar > Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu > İçtihat

Alkollü İçki Reklamlarında Uyulacak İlkeler Hakkında Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas  No   : 2009/5040
                Davacı ve Yürütmenin
                Durdurulmasını İsteyen     : …A.Ş.
                Vekili                                      : Av. …
                Davalı                                    : Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu
                                                                 Söğütözü Cad. No:21  Söğütözü - ANKARA
                Vekilleri                                 : Av. …, Av. …
                İstemin Özeti                        : 18.01.2005 tarih ve 25704 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Alkollü İçki Reklamlarında Uyulacak İlkeler Hakkında Tebliğin 20.06.2009 tarih ve 27264 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Alkollü İçki Reklamlarında Uyulacak İlkeler Hakkında Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ" ile değişik  2. maddesinin (a), (c), (d), (n), (o), (t) ve (u) bentleri ile  4. maddesinin  iptali ve yürütmenin durdurulması istenilmektedir.
                Danıştay Tetkik Hâkimi … Düşüncesi  : Yürütmenin durdurulması isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
                Danıştay Savcısı … Düşüncesi : Yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 27 nci maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmediği anlaşıldığından, istemin reddi gerekeceği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
                Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce davalı idarenin savunması alındıktan sonra incelenmesine karar verilen yürütmenin durdurulması istemi, savunmanın geldiği görülmekle yeniden incelendi, gereği görüşüldü:
                Dava; 18.01.2005 tarih ve 25704 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Alkollü İçki Reklamlarında Uyulacak İlkeler Hakkında Tebliğin 20.06.2009 tarih ve 27264 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Alkollü İçki Reklamlarında Uyulacak İlkeler Hakkında Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ" ile değişik  2. maddesinin (a), (c), (d), (n), (o), (t) ve (u) bentleri ile  4. maddesinin  iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılmıştır.
                Anayasa'nın 58. maddesinin ikinci fıkrasında; Devlet'in, gençleri alkol düşkünlüğünden korumak için gerekli tedbirleri alacağı hüküm altına alınmıştır.
              4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 2. maddesinde, bu Kanunla ve diğer kanunlarla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu'nun kurulduğu belirtilmiş; 3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, bu Kanun gereğince Kurum tarafından yürütülecek görevler ile ilgili düzenlemeleri yapmak; (d) bendinde, 4207 sayılı Tütün Mamullerinin Zararlarının Önlenmesine Dair Kanun'da yer alan hükümler saklı kalmak kaydıyla, tütün ve alkol tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ya da tıbbî nitelikteki her türlü zararlı etkileri önleyecek düzenlemeleri yapmak, bunlarla ilgili kararları almak; (e) bendinde, bu Kanun'un uygulanmasıyla ilgili sektörel düzenlemeleri yapmak; (k) bendinde, 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu ile Genel Müdürlüğe verilmiş olan görevleri yürütmek Kurul'un görev ve yetkiler arasında sayılmış;  4/A maddesinin (f) bendinde, tütün ve alkol tüketimini teşvik edecek faaliyetleri önleyecek çalışmaların ilgili kurum ve kuruluşlar ile işbirliği içerisinde yürütülmesinin Kurumun görev ve yetkisi içinde olduğu vurgulanmış; 8. maddesinin beşinci fıkrasının (m) bendinde, tütün mamulleri veya alkollü içkilerin kullanımını ve satışını özendirici veya teşvik edici kampanya, promosyon, reklam ve tanıtım yapılmasını önlemek amacıyla Kurum tarafından bu Kanun uyarınca yapılan düzenlemelere aykırı hareket edenlere otuzbin Yeni Türk Lirası idarî para cezası verileceği öngörülmüş; 9. maddesinin (B) bendinde, 4250 sayılı Kanun ile bu Kanun'un uygulanmasıyla ilgili diğer usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleneceği hükmüne yer verilmiştir.
               4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 19. maddesinin 4. fıkrasında; alkol, bira ve şarap dahil her çeşit alkollü içkinin televizyon, kablolu yayın, radyo ve kamu yayın araçlarıyla reklâmının yapılması, ayrıca içki satış yerleri ile tüm ticari ve kamuya açık yerlerde, tüketilmek veya beraberinde götürülmek üzere onsekiz yaşından küçüklere alkollü içecek satılması veya sunulmasının yasak olduğu hükme bağlanmıştır.
               Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in "Reklam ve Tanıtım" başlıklı 19. maddesinde ise, "Her çeşit alkol ve alkollü içkinin televizyon, kablolu yayın, radyo ve kamu yayın araçları ile reklamının yapılması yasaktır. Bunlar haricinde yapılacak reklam ve tanıtımın, alkollü içki tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ve tıbbi herhangi bir zararlı etki oluşturmayacak içerikte, ürünün özelliklerini tanıtarak ve tüketiciyi doğru bilgilendirerek marka seçimini kolaylaştırmaya yönelik olması gerekir.
              Alkollü içkilerin kullanılmasını teşvik ve özendirici kampanyalar düzenlenemez, gençleri hedef alan ve sportif faaliyetler ile alkol kullanımını teşvik eden reklam yapılamaz. Üretim, ithalat, dağıtım ve perakende satış faaliyetinde bulunan firmalar, faaliyet sahalarına giren ürünler üzerinde eşdeğer sorumluluk taşırlar.
                Kurum, alkollü içki tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ve tıbbi nitelikteki her türlü zararlı etkileri önleyecek düzenlemeleri yaparak bunların uygulanmasına yönelik kararları alır." hükmü yer almıştır.
                Yukarıda anılan düzenlemelerin birlikte değerlendirilmesinden; düzenleyici kurumların ilgili bulundukları sektörde düzenleme, denetleme görevi üstlendikleri, bu kuruluşların temel işlevinin, toplumsal ve ekonomik yaşamın temel hak ve özgürlükler ile yakından ilişkili alanlarındaki kamusal ve özel kesim etkinliklerini, bir takım kurallar koyarak düzenlemek, konulan kurallara uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemek olduğu, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu'nun da, Yasa'nın gösterdiği çerçevede alkollü içkiler piyasası ile ilgili düzenlemeler yapma yetkisine sahip bulunduğu tartışmasızdır.
                Uyuşmazlığa konu edilen Tebliğ'de, Tebliğ'in 1. maddesinde belirtildiği üzere davalı idarece 4733 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 1. fıkrasının (a), (d) ve (e)  bentlerinde tanımlanan görev ve yetkiye dayanarak  "Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in 19. maddesinin uygulamasına yönelik olarak  hazırlanmıştır.
                Tebliğ'in iptali istenen 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "alkollü içki reklamlarında hedef kitle olarak gençler ve çocuklar seçilmemeli; gençler, çocuklar ile genç veya çocuk olmadığı halde böyle bir imaj veren veya verdirilen kimseler alkollü içki reklamlarında kullanılmamalıdır." şeklindeki düzenlemesi ile gençlerin ve çocukların reklamın ve kampanyanın amaç ve işlevleri ile yöneldiği hedef kitlenin dışında tutulmasının öngörüldüğü, getirilen bu kuralda yukarıda belirtilen Anayasa'nın 58. maddesine, alkol tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ya da tıbbi nitelikte her türlü zararlı etkileri önleyecek düzenleme yapmak, bunlarla ilgili karar almak hususunda 4733 sayılı Kanunla davalı Kuruma tanınan görev ve yetkiye ve Tebliğ'in hazırlanmasına dayanak alınan sözü edilen Yönetmeliğin 19. maddesi hükümlerine aykırılık bulunmamaktadır.
                Davacı tarafından, bu bendin önceki düzenlemesinde yer alan "18 yaşından küçük" ve "ergin" ibarelerinin çıkartılarak sadece "genç" ifadesinin kullanılması ile bu kavramın tanımsız bırakıldığı, subjektif yaptırımların uygulanmasının önünün açılacağı, bu düzenlemenin hukuka aykırı olduğu iddia edilmekte ise de; Anayasa'nın "Gençliğin Korunması" başlıklı 58. maddesinde ve Tebliğ'in dayanak aldığı sözü edilen Yönetmeliğin 19. maddesinin ikinci fıkrasında "genç" ibaresine yer verilmesi, uluslararası sözleşme ve deklarasyonlarda bu ibarenin kullanılması karşısında bu iddiaya itibar edilmemiştir.
                Tebliğ'in iptali istenen 2. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan "alkollü içki reklamlarında, alkollü içki tüketiminin diğer gıda maddeleri ile ilişkilendirilmesine dair içerik kullanılmamalıdır." hükmü ve (d) bendinde yer alan "alkollü içki reklamlarında, alkollü içki tüketiminin coğrafi, tarihi, kültürel, sanatsal vb. ortak değerleri ile ilişkilendirilmesine dair içerik kullanılmamalıdır." hükmü ile getirilen düzenlemeler açısından ise;
                4733 sayılı Kanun'un yukarıda belirtilen 3. maddesi ile Kurula alkol tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ya da tıbbi nitelikteki her türlü zararlı etkileri önleyecek düzenlemeleri yapma ve bunlarla ilgili karar alma yetkisi verilmiş olup, bu yetkiye dayalı olarak davalı Kurum tarafından yayımlanan yukarıda anılan Yönetmeliğin 19. maddesi ile her çeşit alkol ve alkollü içkinin televizyon, kablolu yayın, radyo ve kamu yayın araçları ile reklamının yapılmasının yasak olduğu, bunlar haricinde yapılacak reklam ve tanıtımın, alkollü içki tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ve tıbbi herhangi bir zararlı etki oluşturmayacak içerikte, ürünün özelliklerini tanıtarak ve tüketiciyi doğru bilgilendirerek marka seçimini kolaylaştırmaya yönelik olması gerektiği yönünde düzenleme yapıldığının anlaşılması karşısında, alkollü içki tüketiminin diğer gıda maddeleri ve coğrafi, tarihi, kültürel, sanatsal vb. ortak değerler ile ilişkilendirilmesinin bu düzenlemede öngörülen alkollü içki tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ve tıbbi zarar doğuracak nitelikte olduğu kabul edilemeyeceği gibi bu ürünlerin ve anılan ortak değerlerin kullanılmasıyla yapılacak reklamın alkollü içkilerin kullanılmasını teşvik ve özendirici kampanya ya da gençleri hedef alan ve sportif faaliyetler ile alkol kullanımını teşvik eden reklam olarak  kabul edilmesinin de mümkün olmaması nedeniyle, alkollü içki reklamlarının diğer gıda maddeleri ile ilişkilendirilmesinin ve coğrafi, tarihi, kültürel, sanatsal vb. ortak değerleri ile ilişkilendirilmesinin yasaklanmasına ilişkin sözü edilen kuralların kanun koyucunun amacına ve anılan düzenlemelere uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
                Tebliğ'in iptali istenen (n) bendinin "alkollü içki reklamları cinselliğin istismarı ile pornografi içeren ifade ya da görüntüler içermemelidir."; (o) bendinin "alkollü içki reklamlarında doğru, açık ve anlaşılabilir bir Türkçe kullanılmalı, argo kelimelere yer verilmemeli; çeşitli anlamlara gelebilecek ifade veya kelimelerin aldatıcı nitelikteki anlam ya da anlamları kullanılmamalıdır."; (t) bendinin "alkollü içkilerin tanıtımına münhasır neşriyat hariç olmak üzere; gazete, dergi, broşür, katalog, ilan ile diğer yazılı medya ve elektronik iletişim araçları vasıtasıyla reklam yapılması halinde; çocuklara ve gençlere yönelik hazırlanan sayfa, ek, program, bölümler ile spor sayfalarında alkollü içki reklamları yer almamalıdır." şeklindeki hükümleri ile getirilen kurallar yukarıda yer verilen anayasal ve yasal düzenlemeler ile Tebliğin dayanağını oluşturan sözü edilen Yönetmeliğin 19. maddesine uygun olup, davacının bu bentlere yönelik ileri sürdüğü iddialar anılan düzenlemeleri kusurlandırıcı nitelikte görülmemiştir.
               Tebliğ'in iptali istenen 2. maddesinin birinci fıkrasının (u) bendinde yer alan "alkollü içkilerin reklamının sinema filmleri gösterimi vasıtasıyla yapılması halinde; bu tür reklamlar sadece Kültür ve Turizm Bakanlığı Değerlendirme ve Sınıflandırma Kurulunun (18+) olarak sınıflandırdığı sinema filmleri gösterimlerinin sonunda yayınlanmalıdır." hükmü yönünden ise;
               Tebliğ'in dayanağı Yönetmeliğinin 19. maddesinin birinci fıkrasında da belirtildiği gibi her çeşit alkol ve alkollü içkinin televizyon, kablolu yayın, radyo ve kamu yayın araçları ile reklamının yapılmasının yasak olduğu, bunlar haricinde yapılacak reklam ve tanıtımın, alkollü içki tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ve tıbbi herhangi bir zararlı etki oluşturayacak içerikte olması durumunda sınırlandırılabileceği açıktır.
                Bu itibarla, alkollü içki reklamlarının sinema filmleri gösterimi vasıtasıyla yapılması durumunda yapılacak reklam ve tanıtımın, alkollü içki tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ve tıbbi  zararlı etki oluşturacak içerikte olması durumu gözetilerek bu tür reklamların sadece Kültür ve Turizm Bakanlığı Değerlendirme ve Sınıflandırma Kurulunun (18+) olarak sınıflandırdığı sinema filmleri gösterimleri ile sınırlandırılmasında hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte, bu tür reklamların sinema filmleri gösterimlerinin "sonunda" yayınlanması kuralının reklam yapılmasını ortadan kaldırıcı ve ürünün tanıtım hakkını yok edici nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Her ne kadar davalı idare, sinema filmlerinin gösterimlerinin sonunda alkollü içki reklamlarının yayınlanabileceği ifadesinin, bu reklamların sadece filmin sonunda değil her bir gösterim sonunda yayınlanabileceği anlamını taşıdığını belirtmekte ise de, bu hükmün yorum ve değerlendirmelere açık olduğu anlaşıldığından, anılan bentte yer alan "sonunda" ibaresinde hukukî isabet bulunmamaktadır.
                Tebliğin iptali istenen 4. maddesinde yer alan "bu Tebliğ hükümlerine aykırılık halinde, 4733 sayılı "Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun" ile 4077 sayılı "Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun"un ilgili hükümleri uygulanır." hükmüne gelince;
                Bu maddenin değişmeden önceki halinde "4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un ilgili hükümleri uygulanır." kuralının bulunması nedeniyle, maddenin bu kısmı tekrar niteliğinde olduğu gibi 4733 sayılı Kanun'un davalı Kuruma  ilgili  sektörde düzenleme ve denetleme yapma görevi ve koyduğu kurallara uymayanlara idari yaptırım uygulama yetkisi vermesi karşısında, sözü edilen Kanun'un verdiği görev ve yetkiye dayanılarak yukarıda belirtilen Yönetmeliğin 19. maddesinin uygulanmasına yönelik olarak hazırlanan uyuşmazlığa konu tebliğ hükümlerine aykırılık halinde 4733 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması tabii olacak olduğundan, bu bent ile getirilen düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
                Açıklanan nedenlerle; 18.01.2005 tarih ve 25704 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Alkollü İçki Reklamlarında Uyulacak İlkeler Hakkında Tebliğin 20.06.2009 tarih ve 27264 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Alkollü İçki Reklamlarında Uyulacak İlkeler Hakkında Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ" ile değişik  2. maddesinin (c)  ve (d) bentlerinin ve (u) bendinde yer alan "sonunda" ibaresinin yürütülmesinin durdurulmasına oyçokluğu ile, iptali istenen (a), (n), (o), (t) bentlerinin  ve 4. maddesinin  yürütülmesinin durdurulması isteminin ise reddine oybirliği ile, 27.10.2009 tarihinde karar verildi.
 (X) KARŞI OY: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27.maddesindeki koşulların birlikte oluşmadığı anlaşıldığından davacının "Alkollü İçki Reklamlarında Uyulacak İlkeler Hakkında Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ" ile değişen 18.01.2005 tarih ve 25704 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Alkollü İçki Reklamlarında Uyulacak İlkeler Hakkında Tebliğin 2. maddesinin (c) ve (d) bentlerinin yürütmesinin durdurulması isteminin reddi gerektiği oyuyla, bu bentlere dair yürütmenin durdurulması yolundaki karara katılmıyoruz.
 (XX)  KARŞI OY:4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 19. maddesinin 4. fıkrasında, alkol, bira ve şarap dahil her çeşit alkollü içkinin televizyon, kablolu yayın, radyo ve kamu yayın araçlarıyla reklâmının yapılması, ayrıca içki satış yerleri ile tüm ticari ve kamuya açık yerlerde, tüketilmek veya beraberinde götürülmek üzere onsekiz yaşından küçüklere alkollü içecek satılması veya sunulmasının yasak olduğu hükme bağlanmış, Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in "Reklam ve Tanıtım" başlıklı 19. maddesinde ise; her çeşit alkol ve alkollü içkinin televizyon, kablolu yayın, radyo ve kamu yayın araçları ile reklamının yapılmasının yasak olduğu, bunlar haricinde yapılacak reklam ve tanıtımın, alkollü içki tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ve tıbbi herhangi bir zararlı etki oluşturmayacak içerikte, ürünün özelliklerini tanıtarak ve tüketiciyi doğru bilgilendirerek marka seçimini kolaylaştırmaya yönelik olması gerektiği kurala bağlanmıştır.
                Bu hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden alkol, bira ve şarap dahil her çeşit alkollü içkinin televizyon, kablolu yayın, radyo ve kamu yayın araçlarıyla reklâmının yapılması yasaklanmış olup, alkollü içkilerin reklamının sinema filmleri gösterimi vasıtasıyla yapılması halinde bir yasaklama getirilmediği, bu vasıtayla yapılacak reklam ve tanıtımın, alkollü içki tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ve tıbbi herhangi bir zararlı etki oluşturayacak içerikte olması durumunda sınırlandırılabileceği anlaşılmaktadır.
                Tebliğ'in iptali istenen 2. maddesinin birinci fıkrasının (u) bendinde yer alan "alkollü içkilerin reklamının sinema filmleri gösterimi vasıtasıyla yapılması halinde; bu tür reklamlar sadece Kültür ve Turizm Bakanlığı Değerlendirme ve Sınıflandırma Kurulunun (18+) olarak sınıflandırdığı sinema filmleri gösterimlerinin sonunda yayınlanmalıdır." hükmünün gençleri ve çocukları koruma adı altında getirilen sınırlamanın Kanunun ve Yönetmeliğin amacını aşar nitelikte ürünün reklam ve tanıtımının yasaklama niteliğinde olduğu sonucuna varıldığından bu bendin tamamının yürütmesinin durdurulması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.

Henüz yorum yapılmamış.

 
  Diğer İçtihatlar

Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu

  Mevzuatlar
  Hukuki Açıklamalar
  Makaleler
  Dava Dilekçeleri
 
 

  Copyright © 2009 İdare Hukuku / Künye - İletişim

Bu internet sitesindeki hiçbir bilgi kesin bilgi veya öneri olarak kabul edilmemeli ve herhangi bir karar veya eyleme temel oluşturmamalıdır. Kendi spesifik durumunuz konusunda sadece uzman hukukçudan alacağınız bilgiler doğrultusunda hareket etmeniz gerekir. Bu sitedeki bilgilerin doğruluğu ve geçerlilik süresi konusunda www.idarehukuku.net kesinlikle sorumluluk sahibi değildir.