İdare Hukuku

Hoşgeldiniz



Favorilerime Ekle

 
 
 
 
  Vergi Hukuku > Vergi Usul Hukuku > Mükellefin ödevleri

Mükellefin ödevleri

    İKİNCİ KİTAP : MÜKELLEFİN ÖDEVLERİ
    BİRİNCİ KISIM : BİLDİRMELER
    BİRİNCİ BÖLÜM : İŞE BAŞLAMA
    İŞE BAŞLAMAYI BİLDİRME:
    Madde 153 - Aşağıda yazılı mükelleflerden işe başlıyanlar keyfiyeti vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar:
    1. Vergiye tabi ticaret ve sanat erbabı;
    2. Serbest meslek erbabı;
    3. Kurumlar Vergisi mükellefleri;
    4. Kolektif ve adi şirket ortaklariyle komandit şirketlerin komandite ortakları.
    (Ek fıkra: 11/06/2003 - 4884 S.K./12. md.) Ticaret sicili memurlukları, kurumlar vergisi mükellefi olup da Türk Ticaret Kanununun 30 uncu maddesi uyarınca tescil için başvuran mükelleflerin başvuru evraklarının bir suretini ilgili vergi dairesine intikal ettirir. Bu mükelleflerin işe başlamayı bildirme yükümlülükleri yerine getirilmiş sayılır. Bildirim yükümlülüğünü süresi içinde yerine getirmeyen ticaret sicili memurları hakkında işe başlamanın zamanında bildirilmemesine ilişkin usulsüzlük cezası hükümleri uygulanır.
    (İkinci fıkra mülga : 22/07/1998 - 4369/82 md.)
    TÜCCARLARDA İŞE BAŞLAMANIN BELİRTİLERİ:
    Madde 154 - Tüccarlar için aşağıdaki hallerden her hangi biri "İşe başlama" yı gösterir:
    1. Bir iş yeri açmak (İş yeri açmaktan maksat, belli bir yerde bilfiil ticari veya sınai faaliyete geçmek demektir. Bir yerin ne maksatla olursa olsun sadece tutulmuş olması veya içinde tertibat ve tesisat yapılmakta
    bulunması iş yerinin açıldığını göstermez);
    2. İş yeri açılmamış olsa bile ticaret siciline veya mesleki bir teşekkülle kaydolunmak;
    3. Kazançları basit usulde (...) tesbit edilen tüccarlar için işle bilfiil uğraşmaya başlamak.
    SERBEST MESLEK ERBABINDA İŞE BAŞLAMANIN BELİRTİLERİ:
    Madde 155 - Serbest meslek erbabı için aşağıdaki hallerden her hangi biri "işe başlama" yı gösterir:
    1. Muayenehane, yazıhane, atelye gibi özel iş yerleri açmak;
    2. Çalışılan yere tabela, levha gibi mesleki faaliyette bulunulduğunu ifade eden alametleri asmak;
    3. Her ne şekilde olursa olsun devamlı olarak mesleki faaliyette bulunduğunu gösteren ilanlar yapmak;
    4. Serbest olarak mesleki faaliyette bulunmak üzere mesleki teşekküllere kaydolunmak.
    Mesleki teşekküllere kaydolunanlardan görevleri veya durumları icabı bilfiil mesleki faaliyette bulunmıyacak olanlar bildirmelerinde bu ciheti de açıklarlar.
    İŞ YERİ:
    Madde 156 - Ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyette iş yeri; mağaza, yazıhane, idarehane, muayenehane, imalathane, şube, depo, otel, kahvehane, eğlence ve spor yerleri, tarla, bağ, bahçe, çiftlik, hayvancılık tesisleri, dalyan ve voli mahalleri, madenler, taş ocakları, inşaat şantiyeleri, vapur büfeleri gibi ticari, sınai zirai veya mesleki bir faaliyetin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yerdir.
    İKİNCİ BÖLÜM : DEĞİŞİKLİKLER
    ADRES DEĞİŞİKLİKLERİNİN BİLDİRİLMESİ :
    Madde 157 - 101 inci Maddede yazılı bilinen iş veya ikamet yeri adreslerini değiştiren mükellefler, yeni adreslerini vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.
    (İkinci fıkra mülga : 22/07/1998 - 4369/82 md.)
    İŞ DEĞİŞİKLİKLERİNİN BİLDİRİLMESİ:
    Madde 158 - İşe başladıklarını bildiren mükelleflerden:
    a) Yeni bir vergiye tabi olmayı;
    b) Mükellefiyet şeklinde değişikliği;
    c) Mükellefiyetten muaflığa geçmeyi; gerektirecek surette işlerinde değişiklik olanlar, bu değişiklikleri vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.
    İŞLETMEDE DEĞİŞİKLİĞİN BİLDİRİLMESİ :
    Madde 159 - Aynı teşebbüs veya işletmeye dahil bulunan iş yerlerinin sayısında vukua gelen artış veya azalışları mükellefler vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.
    ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : İŞİ BIRAKMA
    İŞİ BIRAKMANIN BİLDİRİLMESİ:
    Madde 160 - 153 üncü Maddede yazılı mükelleflerden işi bırakanlar, keyfiyeti vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.
    (Mülga fıkra : 22/07/1998 - 4369/82 md.)
    (Ek fıkra: 22/07/1998 - 4369/3 md.;Değişik fıkra: 16/07/2004 - 5228 S.K./6.mad) *1* İşi bırakma bildiriminde bulunmayan bir mükellefin işi bıraktığının tespit edilmesi veya yapılan araştırma ve yoklamalar sonucunda bilinen adreslerinde bulunamaması ve başka bir adreste faaliyetine devam ettiğine dair bilgi edinilememesi veya başkaca bir ticarî, ziraî ve meslekî faaliyeti olmadığı halde münhasıran sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis ettirdiğinin vergi incelemesine yetkili olanlarca düzenlenen rapor ile tespit edilmesi ve mükellefiyet kaydının devamına gerek görülmediğinin raporda belirtilmesi halinde, mükellef (matrahlı veya matrahsız beyanname verenler dahil) işi bırakmış addolunur ve mükellefiyet kaydı vergi dairesince terkin edilir. Bu durum, ilgili kamu kurum ve kuruluşu ile kamu kurumu niteliğindeki meslek üst kuruluşuna da bildirilir.
    (Ek fıkra: 16/07/2004 - 5228 S.K./6.mad) Mükellefiyet kaydının terkin edilmesi, mükellefin işi bırakmasından önceki döneme ilişkin yükümlülüklerini ortadan kaldırmayacağı gibi bu tarihten sonra faaliyette bulunduğunun tespiti halinde bu dönemlere ilişkin vergilendirmeye ve sahte belge düzenleme fiilini işleyenler hakkında kovuşturma yapılmasına ve ceza uygulanmasına da engel teşkil etmez.
    (Ek fıkra: 16/07/2004 - 5228 S.K./6.mad) Bu madde kapsamında mükellefiyet kayıtları terkin edilenlerin kimlik bilgileri ile bunların bastırmış veya tasdik ettirmiş oldukları belgeler ve kullanmış oldukları ödeme kaydedici cihazlara ilişkin bilgiler Maliye Bakanlığınca belirlenecek araçlarla duyurulur.
    (Ek fıkra: 16/07/2004 - 5228 S.K./6.mad) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usulleri belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.
    İŞİ BIRAKMANIN TARİFİ:
    Madde 161 - Vergiye tabi olmayı gerektiren muamelelerin tamamen durdurulması ve sona ermesi işi bırakmayı ifade eder.
    İşlerin her hangi bir sebep yüzünden geçici bir süre için durdurulması işi bırakma sayılmaz.
    TASFİYE VE İFLAS:
    Madde 162 - Tasfiye ve iflas hallerinde, mükellefiyet vergi ile ilgili muamelelerin tamamen sona ermesine kadar devam eder.
    Bu hallerde tasfiye memurları veya iflas dairesi:
    1. Tasfiye veya iflas kararlarını;
    2. Tasfiyenin veya iflasın kapandığını;
    vergi dairesine ayrı ayrı bildirmeye mecburdurlar.
    NAKİL:
    Madde 163 - (Değişik madde: 25/05/1995 - 4108/3 md.)
    İş ve teşebbüsün bir yerden diğer bir yere nakledilmesi adres değişikliği sayılır.
    ÖLÜM:
    Madde 164 - Ölüm işi bırakma hükmündedir. Ölüm mükellefin mirası reddetmemiş mirasçıları tarafından vergi dairesine bildirilir.
    Mirasçılardan her hangi birinin ölümü bildirmesi diğer mirasçıları bu ödevden kurtarır.
    DÖRDÜNCÜ BÖLÜM : BİNA VE ARAZİ DEĞİŞİKLİKLERİ
    TAHRİRDE UNUTULAN BİNA VE ARAZİ:
    Madde 165 - Mükellefler, genel tahrirde unutularak yazılmamış olan bina ve araziyi tahrir neticelerine göre verginin alınmaya başlandığı mali yılın sonuna kadar vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.
    YENİ İNŞAAT:
    Madde 166 - Mükellefler, şehir ve kasabalarda yeni inşa ettirdikleri binaları ve inşaat bitmeden kullanılmaya başlanan kısımlarını vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.
    Mevcut binalara yapılan ilaveler ve konulan sabit istihsal, asansör ve kalorifer tesisleri yeni inşaat hükmündedir.
    BİNA VE ARAZİDEKİ DEĞİŞİKLİKLERİN BİLDİRİLMESİ:
    Madde 167 - Mükellefler, bina ve arazide vukubulan 63 üncü Maddenin 4 - 10 uncu bentlerinde yazılı değişiklikleri ve iratsız arsanın iratlı arsa veya iratlı arsanın iratsız arsa haline geldiğini vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.
    BEŞİNCİ BÖLÜM : BİLDİRMELERDE SÜRE VE ŞEKİL
    SÜRE:
    Madde 168 - Bildirmeler aşağıda yazılı süre içinde yapılır:
    1. (Değişik bend: 11/06/2003 - 4884 S.K./6. md.) Gerçek kişilerde işe başlama bildirimleri, işe başlama tarihinden itibaren on gün içinde kendilerince veya 1136 sayılı Avukatlık Kanununa göre ruhsat almış avukatlar veya 3568 sayılı Kanuna göre yetki almış meslek mensuplarınca, şirketlerin kuruluş aşamasında işe başlama bildirimleri ise işe başlama tarihinden itibaren on gün içinde ticaret sicili memurluğunca ilgili vergi dairesine yapılır. Şirketlerin işe başlama bildirimleri dışında yapılacak bildirimler ile işi bırakma ve değişiklik bildirimleri, bildirilecek olayın vukuu tarihinden itibaren bir ay içerisinde mükellef tarafından vergi dairesine yapılır.
    2. Bina ve arazi değişikliklerinde bildirme;
    Yeni inşaatta inşatın bittiği ve kısmen kullanılmaya başlanılmışsa her kısmın kullanılmaya başlandığı ve diğer değişikliklerde (Müstesnalığın sukutu dahil) tadili gerektiren halin vukuu tarihinden başlıyarak iki ay.
    YAZILI BİLDİRME ESASI:
    Madde 169 - Bildirmeler yazılı olur; yalnız defter tutmaya mecbur olmıyan mükelleflerden okuma ve yazması olmıyanlar, bildirmeleri sözle yapabilirler. Sözlü bildirmeler tutanakla tesbit olunur.
    POSTA İLE GÖNDERME:
    Madde 170 - Yazılı bildirmelerin posta ile taahhütlü olarak gönderilmesi caizdir. Bu takdirde bildirmenin postaya verildiği tarih vergi dairesine verilme tarihi yerine geçer.
    Bu Maddenin hükümleri vergi beyannameleri hakkında da cari olur.
    İKİNCİ KISIM : DEFTER TUTMA
    BİRİNCİ BÖLÜM : GENEL ESASLAR
    MAKSAT:
    Madde 171 - Mükellefler bu kanuna göre tutacakları defterleri vergi uygulaması bakımından aşağıdaki maksatları sağlıyacak şekilde tutarlar:
    1. Mükellefin vergi ile ilgili servet, sermaye ve hesap durumunu tesbit etmek;
    2. Vergi ile ilgili faaliyet ve hesap neticelerini tesbit etmek;
    3. Vergi ile ilgili muameleleri belli etmek;
    4. Mükellefin vergi karşışındaki durumunu hesap üzerinden kontrol etmek ve incelemek;
    5. (Değişik bent: 30/12/1980 - 2365/23 md.) Mükellefin hesap ve kayıtlarının yardımıyla üçüncü şahısların vergi karşısındaki durumlarını (emanet mahiyetindeki değerler dahil) kontrol etmek ve incelemek.
    DEFTER TUTACAKLAR:
    Madde 172 - Aşağıda yazılı gerçek ve tüzelkişiler bu kanunun esaslarına göre defter tutmaya mecburdurlar:
    1. Ticaret ve sanat erbabı;
    2. Ticaret şirketleri;
    3. İktisadi kamu müesseseleri;
    4. (Değişik bent: 30/12/1980 - 2365/24 md.) Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler.
    5. Serbest meslek erbabı;
    6. Çiftçiler.
    (Değişik fıkra: 30/12/1980 - 2365/24 md.) iktisadi kamu müesseseleriyle dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler defter tutma bakımından tüccarların tabi oldukları hükümlere tabidirler.
    İSTİSNALAR:
    Madde 173 - Defter tutma mecburiyeti aşağıda yazılı gerçek ve tüzel kişiler hakkında uygulanmaz:
    1. Gelir vergisinden muaf olan esnaf ve çiftçiler;
    2. Gelir Vergisi Kanununa göre kazançları götürü olarak tesbit edilenler;(...)
    3. Kurumlar vergisinden muaf olan:
    a) İktisadi kamu müesseseleri;
    b) (Değişik alt bent: 30/12/1980 - 2365/25 md.) Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler.
    Yukardaki istisna hükümlerinin gelir veya kurumlar vergilerinden muaf olmakla beraber diğer vergilerden birine tabi olan ve bu vergileri götürü usulde tesbit edilmiyen mükelleflerin muaf olmadıkları vergiler için tutacakları defterlere şümulü yoktur.
    HESAP DÖNEMİ:
    Madde 174 - Defterler hesap dönemi itibariyle tutulur. Kayıtlar her hesap dönemi sonunda kapatılır ve ertesi dönem başında yeniden açılır.
    Hesap dönemi normal olarak takvim yılıdır.
    Şu kadar ki, takvim yılı dönemi faaliyet ve muamelelerinin mahiyetine uygun bulunmıyanlar için, bunların müracaatı üzerine Maliye Bakanlığı 12 şer aylık özel hesap dönemleri belli edebilir.
    Yeniden işe başlama veya işi bırakma hallerinde, hesap dönemi içinde bir yıldan eksik olan faaliyet süresi, hesap dönemi sayılır.
    Bu Maddeye göre özel hesap dönemi tayin edilenlerin ticari ve zirai kazançları, hesap dönemlerinin kapandığı takvim yılının kazancı sayılır.
    MUHASEBE USULÜNÜ SEÇMEKTE SERBESTLİK:
    Madde 175 - Mükellefler bu kısmında yazılı maksat ve esaslara uymak şartiyle, defterlerini ve muhasebelerini işlerinin bünyesine uygun olarak diledikleri usulü ve tarzda tanzim etmekte serbesttirler.
    (Ek fıkra: 28/08/1991-3762/1 md.) Ancak, Maliye ve Gümrük Bakanlığı; muhasebe standartları, tek düzen hesap planı ve mali tabloların çıkarılmasına ilişkin usul ve esasları tespit etmeye, bunları mükellef, şirket ve işletme türleri itibariyle uygulatmaya ve buna ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
    Ticaret Kanununun ticari defterler hakkındaki hükümleri mahfuzdur.
    (Ek fıkra: 25/05/1995 - 4108/4 md.) Maliye Bakanlığı, muhasebe kayıtlarını bilgisayar programları aracılığıyla izleyen mükellefler ile bu bilgisayar programlarını üreten gerçek ve tüzel kişilerce uyulması gereken kuralları ve bilgisayar programlarının içermesi gereken asgari hususlar ile standartları ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
    İKİNCİ BÖLÜM : DEFTER TUTMA BAKIMINDAN TÜCCARLAR
    TÜCCAR SINIFLARI:
    Madde 176 - Tüccarlar, defter tutma bakımından iki sınıfa ayrılır:
    I inci sınıf tüccarlar, bilanço esasına göre;
    II nci sınıf tüccarlar, işletme hesabı esasına göre; defter tutarlar.
    BİRİNCİ SINIF TÜCCARLAR:
    Madde 177 - (Değişik madde: 30/12/1980 - 2365/26 md.)
    Aşağıda yazılı tüccarlar, I inci sınıfa dahildirler:
    1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımlarının tutarı 720.000.000 (65.000.000.000) lirayı veya satışlarının tutarı 864.000.000 (85.000.000.000) lirayı aşanlar;
    2. Birinci bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp da bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatı 360.000.000 (35.000.000.000) lirayı aşanlar;
    3. 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı, işlerin birlikte yapılması halinde 2 numaralı bentte yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı 720.000.000 (65.000.000.000) lirayı aşanlar;
    4. Her türlü ticaret şirketleri (Adi şirketler iştigal nevileri yukardaki bentlerden hangisine giriyorsa o bent hükmüne tabidir.);
    5. Kurumlar Vergisine tabi olan diğer tüzelkişiler (Bunlardan işlerinin icabı bilanço esasına göre defter tutmalarına imkan veya lüzum görülmeyenlerin, işletme hesabına göre defter tutmalarına Maliye Bakanlığınca müsaade edilir.);
    6. İhtiyari olarak bilanço esasına göre defter tutmayı tercih edenler.
    (Ek fıkra: 21/01/1983 - 2791/4 md.; Mülga fıkra: 04/12/1985 - 3239/136 md.)
    İKİNCİ SINIF TÜCCARLAR:
    Madde 178 - Aşağıda yazılı tüccarlar II nci sınıfa dahildirler:
    1. 177 nci Maddede yazılı olanların dışında kalanlar;
    2. Kurumlar Vergisi mükelleflerinden işletme hesabı esasına göre defter tutmalarına Maliye Bakanlığınca müsaade edilenler.
    Yeniden işe başlıyan tüccarlar yıllık iş hacimlerine göre sınıflandırılıncaya kadar II nci sınıf tüccarlar gibi hareket edebilirler.
    SINIF DEĞİŞTİRME:
    Madde 179 - a) (I) inciden (II) nciye geçiş: İş hacmi bakımından I inci sıfa dahil olan tüccarların durumları aşağıdaki şartlara uyduğu takdirde, bunlar, bu şartların tahakkukunu takip eden hesap döneminden başlıyarak, II nci sınıfa geçebilirler:
    1. Bir hesap döneminin iş hacmi 177 nci Maddede yazılı hadlerden %20'yi aşan bir nispette düşük olursa, veya;
    2. Arka arkaya üç dönemin iş hacmi 177 nci Maddede yazılı hadlere nazaran %20'ye kadar bir düşüklük gösterirse.
    SINIF DEĞİŞTİRME:
    Madde 180 - b) (II) nciden (I) inciye geçiş: İş hacmi bakımından II nci sınıfa dahil tüccarların durumları aşağıda yazılı şartlara uyduğu takdirde bunlar bu şartların tahakkukunu takip eden hesap döneminden başlıyarak I inci sınıfa geçerler.
    1. Bir hesap döneminin iş hacmi 177 nci Maddede yazılı hadlerden %20'yi aşan bir nispette fazla olursa, veya;
    2. Arka arkaya 2 dönemin iş hacmi 177 nci Maddede yazılı hadlere nazaran %20'ye kadar bir fazlalık gösterirse.
    İHTİYARİ SINIF DEĞİŞTİRME:
    Madde 181 - II nci sınıf tüccarlar diledikleri takdirde bilanço esasına göre defter tutabilirler.
    Bu suretle I inci sınıfa dahil olanlar hakkında da evvelki Maddenin hükümleri cari olur.
    ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : BİLANÇO ESASINA GÖRE DEFTER TUTMA
    BİLANÇO ESASINDA TUTULACAK DEFTERLER:
    Madde 182 - Bilanço esasında aşağıdaki defterler tutulur:
    1. Yevmiye defteri;
    2. Defterikebir;
    3. Envanter defteri (Mevcudat ve muazene defteri);
    4. (Ek bent: 30/12/1980 - 2365/27 md.; Mülga bent: 22/07/1998 - 4369/82 md.)
    YEVMİYE DEFTERİ:
    Madde 183 - Yevmiye defteri, kayda geçirilmesi icabeden muamalelerin tarih sırasiyle ve Madde halinde tertipli olarak yazıldığı defterdir.
    (Değişik fıkra: 04/12/1985 - 3239/16 md.) Yevmiye defteri ciltli ve sahifeleri müteselsil sıra numaralı olur. Mükellefler diledikleri takdirde yevmiye defteri ve tutulması zorunlu diğer defterlerini müteharrik yapraklı olarak kullanabilirler.
    (Üçüncü fıka mülga: 04/12/1985 - 3239/16 md.)
    DEFTERİKEBİR:
    Madde 184 - Defterikebir, yevmiye defterine geçirilmiş olan muameleleri buradan alarak usulüne göre hesaplara dağıtan ve tasnifli olarak bu hesaplarda toplıyan defterdir.
    ENVANTER DEFTERİ VE BİLANÇO GÜNÜ:
    Madde 185 - Envanter defterine işe başlama tarihinde ve mütaakıben her hesap döneminin sonunda çıkarılan envanterler ve bilançolar kaydolunur ve bu tarihe "bilanço günü" denir. Envanter defteri ciltli ve sayfaları müteselsil sıra numaralı olur.
    GÜNLÜK KASA DEFTERİ:
    Mükerrer Madde 185 - (Ek madde: 30/12/1980 - 2365/28 md.: Mülga madde: 22/07/1998 - 4369/82 md.)
    ENVANTER ÇIKARMAK:
    Madde 186 - Envanter çıkarmak, bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde ve müfredatlı olarak tesbit etmektir.
    Şu kadar ki, ticari teamüle göre tartılması, sayılması ve ölçülmesi mutat olmıyan malların değerleri tahminen tesbit olunur.
    Mevcutlar, alacaklar ve borçlar işletmeye dahil iktisadi kıymetleri ifade eder.
    BİNA VE ARAZİNİN ENVANTERE ALINMASI:
    Madde 187 - Ferdi teşebbüslerde, mükellefin sahip olduğu bina ve arazi hakkında aşağıda yazılı esaslar cari olur:
    1. Fabrika, ambar, atelye, dükkan, mağaza ve arazi-işletmede ister kısmen, ister tamamen kullanılsınlar - değerlerinin tamamı üzerinden envantere alınır.
    2. Ticaret hanları gibi oda oda veya kısım kısım kullanılabilen binalarla evlerin ve apartmanların yarısından fazlası işletmede kullanıldığı takdirde envantere ithal edilir.
    3. Envantere alınan gayrimenkullerin kullanış tarzlarında sonradan vaki olacak değişiklikler, hesap yılı içinde nazara alınmaz.
    BİLANÇONUN TANZİMİNDE ENVANTER LİSTELERİ:
    Madde 188 - Envanter esas itibariyle defter üzerine çıkarılır.
    Şu kadar ki, işlerinde geniş ölçüde ve çeşitli mal kullanan büyük müesseseler envanterlerini listeler halinde tanzim edebilir.
    Bu takdirde envanter listelerinin:
    1. Sayfa üzerinden numaralanarak sıralanması;
    2. Envanterin tanzim tarihine göre tarihlenmesi;
    3. Envanteri çıkaran memur ile teşebbüs sahibi veya vekili tarafından imzalanması;
    4. Aynen envanter defteri gibi saklanması; şarttır.
    Yukardaki esaslara göre envanter listeleri tanzim edenler envanter defterine listeler muhteviyatını icmalen kaydederler.
    ENVANTERDE AMORTİSMAN KAYITLARI:
    Madde 189 - Üzerinden amortisman yapılan kıymetler ve bunların amortismanları aşağıda yazılı şekillerden her hangi biri ile gösterilir:
    1. Envanter defterinin ayrı bir yerinde;
    2. Özel bir amortisman defterinde;
    3. Amortisman listelerinde.
    Amortisman kayıtları, amortismana başlandığı tarihten itibaren her yılın amortismanı ayrı ayrı gösterilmek şartiyle birbirine bağlanır. İşletmeye yeniden giren iktisadi kıymetlerle bunların amortismanlarının evvelki yıllara ait kayıtlarda devam ettirilmesi caizdir.
    Amortisman defteri veya listelerinin kayıtları envanter kaydı hükmündedir. Yukarıdaki esaslara göre kayıtlarda gösterilen iktisadi kıymetlere ait değerler envanter defterine toplu olarak geçirilebilir.
    BÜYÜK MAĞAZALARDA ENVANTER:
    Madde 190 - Büyük mağazalar ve eczaneler emtia mevcutlarının envanterlerini üç yılda bir çıkarabilirler. Bu takdirde envanter çıkarılmıyan yıllarda hesaben mevcut iktisadi kıymetleri envanter defterlerine kaydederler.
    Büyük mağazalardan maksat, çeşitli mal üzerine geniş ölçüde ve perakende iş yapan ticarethanelerdir.
    Maliye Bakanlığı büyük sınai işletmelerin, icabına göre, iki veya üç yılda bir envanter çıkarmalarına müsaade edebilir. Bu takdirde yukarıki hüküm uygulanır.
    ENVANTERE ALINAN KIYMETLERİ DEĞERLEME:
    Madde 191 - Envantere alınan iktisadi kıymetler bu kanunun "değerleme"ye ait üçüncü kitabında yazılı esaslara göre değerlenir.
    BİLANÇO:
    Madde 192 - Bilanço, envanterde gösterilen kıymetlerin tasnifli ve karşılıklı olarak değerleri itibariyle tertiplenmiş hulasasıdır.
    Bilanço aktif ve pasif olmak üzere iki tabloyu ihtiva eder.
    Aktif tablosunda mevcutlar ile alacaklar (ve varsa zarar), pasif tablosunda borçlar gösterilir.
    Aktif toplamı ile borçlar arasındaki fark, müteşebbisin işletmeye mevzu varlığını (Öz sermayeyi) teşkil eder.
    Öz sermaye pasif tablosuna kaydolunur ve bu suretle aktif ve pasif tablolarının toplamları denkleşir. İhtiyatlar ve kar ayrı gösterilseler dahi öz sermayenin cüzüleri sayılırlar.
    DÖRDÜNCÜ BÖLÜM : İŞLETME HESABI ESASINA GÖRE DEFTER TUTMA
    İŞLETME HESABI ESASINDA TUTULACAK DEFTERLER:
    Madde 193 - (Değişik madde: 30/12/1980 - 2365/29 md.)
    İşletme hesabı esasında aşağıdaki defterler tutulur:
    1. İşletme hesabı defteri (İşletme hesabını ihtiva eden);
    2. (Mülga bent: 22/07/1998 - 4369/82 md.)
    İŞLETME HESABI:
    Madde 194 - İşletme hesabının sol tarafını gider, sağ tarafını hasılat kısmı teşkil eder.
    1. Gider kısmına: Satın alınan mallar veya yaptırılan hizmetler karşılığında ödenen veya borçlanılan paralar ve işletme ile ilgili diğer bütün giderler;
    2. Hasılat kısmına: Satılan mal bedeli veya yapılan hizmet karşılığı olarak tahsil edilen paralarla tahakkuk eden alacaklar ve işletme faaliyetinden elde edilen diğer bütün hasılat; kaydolunur.
    Gayrimenkuller ve tesisat gibi amortismana tabi olan kıymetler işletme hesabına intikal ettirilmez. Şu kadar ki, 189 uncu Maddeye göre amortisman kaydı tutulmak şartiyle bu kıymetler üzerinden her yıl ayrılan amortismanlar gider kaydolunabilir. Gider ve hasılat kayıtlarının en az aşağıdaki malumatı ihtiva etmesi şarttır.
    1. Sıra numarası;
    2. Kayıt tarihi;
    3. Muamelenin nev'i;
    4. Meblağ.
    GÜNLÜK PERAKENDE SATIŞ VE HASILAT DEFTERİ:
    Mükerrer Madde 194 - (Ek madde: 30/12/1980 - 2365/30 md.; Mülga madde: 22/07/1998 - 4369/82 md.)
    İŞLETME HESABI ESASINDA ENVANTER:
    Madde 195 - İşletme hesabı esasına göre defter tutanlardan emtia üzerine iş yapanlar, emtia envanteri çıkarmaya mecburdurlar.
    Emtiaya, satmak maksadiyle alınan veya imal edilen mallarla iptidai ve ham Maddeler ve yardımcı malzeme dahildir. Emtia envanteri, muamelelere ait kayıtlarla karıştırılmamak şartiyle yeniden işe başlama halinde işletme defterinin baş tarafına, mütaakıben de her hesap dönemi kapandıktan sonra muamele kayıtlarını takip eden sayfalara yazılır. İstiyenler ayrı bir envanter defteri tutarak emtia envanterlerini bu deftere kaydedebilirler.
    İŞLETME HESABI HULASASI:
    Madde 196 - İşletme hesabı esasına göre defter tutanlar her hesap döneminin sonunda (İşletme hesabı hulasası) çıkarırlar. İşletme hesabı hulasasına aşağıdaki Maddeler birer kalemde ayrı ayrı yazılır:
    A) Gider tablosuna:
    1. Çıkarılan envantere göre hesap dönemi başındaki emtia mevcudunun değeri;
    2. Hesap dönemi zarfında satın alınan emtianın değeri ile yapılan bilumum giderler.
    B) Hasılat tablosuna:
    1. Hesap dönemi zarfında satılan emtianın değeri ile hizmet karşılığı ve sair suretle alınan paralar;
    2. Çıkarılan envantere göre hesap dönemi sonundaki emtia mevcudunun değeri.
    KAMBİYO SENETLERİ DEFTERİ:
    Mükerrer Madde 196 - (Ek madde: 24/06/1994 - 4008/4 md.; Mülga madde: 22/07/1998 - 4369/82 md.)
    BEŞİNCİ BÖLÜM : SINAİ MÜESSESELERİN TUTACAKLARI ÖZEL KAYITLAR
    İMALAT DEFTERİ:
    Madde 197 - I inci sınıf tüccarlardan devamlı olarak imalat ile uğraşanlar yukarda yazılı defterlerden gayrı bir (İmalat defteri) tutarlar.
    İmalat defterine, aşağıda yazılı emtianın giriş ve çıkış hareketleri, emtianın cinsi ve miktarı itibariyle ve tarih sırasiyle yazılır.
    1. Satın alınan ve müşteri tarafından imalat yapılmak üzere tevdi olunan her nevi iptidai ve ham Maddeler, başlıca yardımcı malzeme (Doğrudan doğruya imal ile ilgili yakıtlar gibi);
    2. Yukarda yazılı Maddelerden imalata sarf olunan veya aynen satılanlar;
    3. İmal edilen mamul Maddeler;
    4. Teslim edilen mamul Maddeler;
    Teslimden maksat, gider vergileri kanununa göre bu mahiyette olan muamelelerdir. Yarı mamuller teslim edildiği takdirde, bunlar tam mamul hükmüne girer.
    İmalat artıkları ve tali Maddeler de imalat defterine geçirilir. Ancak bunlardan imal esnasında miktarlarının tesbitine imkan ve lüzum olmıyanlar yalnız teslim sırasında kayıtlarda gösterilir.
    KOMBİNE İMALAT:
    Madde 198 - Ham Maddeden tam mamul vücuda getirilinceye kadar geçen müstakil imal safhalarında ayrı ayrı emtia mahiyetini arz eden Maddeler elde edildiği (İplik - dokuma, yağ - sabun, kereste - mobilya, un - makarna münasebetlerinde olduğu gibi) ve bu imal işleri birbirine bağlanarak aynı teşebbüs dahilinde yapıldığı takdirde, kombine imalat yapılmış olur.
    Boyama, kasarlama, apre, cilalama gibi bitim işleri kombine imalatı tazammun etmez.
    KOMBİNE İMALATTA İMALAT DEFTERLERİ:
    Madde 199 - Kombine imalat yapanlar her müstakil imal işini imalat defterinin ayrı ayrı kısımlarında gösterirler. Bu takdirde bir safhanın mamulü müteakip safhaya teslim gösterilmek suretiyle bu safhanın iptidai Maddesini teşkil eder.
    Kombine imalatta istenildiği takdirde her müstakil imal safhası için ayrı bir imalat defteri kullanılması caizdir.
    BİTİM İŞLERİ DEFTERİ:
    Madde 200 - Birinci ve ikinci sınıf tüccarlardan boyama, basma, yazma, kasarlama, apre, cilalama gibi ücretle yapılan bitim işleriyle uğraşanlar, imalat defteri yerine, bir "Bitim işleri defteri" tutarlar.
    Bu deftere müşterilerden alınan ve işlendikten sonra geri verilen emtianın cinsi ve miktarı tarih sırasiyle yazılır.
    Madde 201 - (Mülga madde: 04/12/1985 - 3239/136 md.)
    Madde 202 - (Mülga madde: 04/12/1985 - 3239/136 md.)
    SINAİ MÜESSESELERDE KAYIT SERBESTLİĞİ:
    Madde 203 - Sınai müesseseler, bu bölümde yazılı defterleri işlerinin icaplarına ve hususiyetlerine göre diledikleri şekilde tutabilirler; iptidai ve mamul Maddeler için ayrı defter kullanabilirler; bunları cins ve nevi itibariyle ayrı sayfalarda gösterebilirler.
    Bitim işleri defteri tutmıyarak buraya yazılması gereken malumatı, imalat defterine kaydedebilirler. İstihsal Vergisi defteri tutmıyarak bunlara ait kayıtları defterikebirde açacakları özel bir hesapta veya satışlarını kaydettikleri hesabın ayrı bir sütununda gösterebilirler.
    (Üçüncü fıkra mülga: 04/12/1985 - 3239/136 md.)
    İmalat defterine kaydolunan malumatı ihtiva edecek şekilde sınai muhasebe tutanlar, Maliye Bakanlığından müsaade almak şartiyle ayrıca imalat defteri tutmazlar.
    (Beşinci fıkra mülga: 04/12/1985 - 3239/136 md.)
    ALTINCI BÖLÜM : DİĞER MÜESSESELERİN TUTACAKLARI ÖZEL KAYITLAR
    BANKA, BANKER VE SİGORTA ŞİRKETLERİNİN GİDER VERGİSİNE AİT KAYITLARI:
    Madde 204 - Banka (vergi kanunları uygulamasında özel belirleme yapılmadığı sürece, özel finans kurumları banka olarak addolunur), banker ve sigorta şirketleri banka ve Sigorta Muameleleri Vergisinin mevzuuna giren işlemleri müfredatlı veya bordrolar üzerinden toplu olarak kendi muhasebe defterlerinde veyahut isterlerse ayrı bir banka ve sigorta muameleleri vergisi defterinde, diğer işlemlerinden ayırmak suretiyle gösterilir. *1*
    (Ek fıkra: 30/12/1980 - 2365/31 md.) Bankalar ile mevduat faizi ödeyen bankerler yukarıda belirtilen defter kayıtlarında bu hususlara ilişkin bilgileri müfredatlı olarak göstermeye mecburdurlar.
    DAMGA RESMİ KAYITLAR:
    Madde 205 - Damga Resmi Kanununa göre yolcu bilet ücretleri, sigorta primleri ve ilan ücretleri gibi mevzular üzerinden resim istifa etmeye mecbur olan gerçek ve tüzel kişiler bu ücret ve primlerle istifa ettikleri Damga Resimleri için tarih sırasiyle bir kayıt tutmaya mecburdurlar.
    Tüccarlar bu kayıtları muhasebe defterlerinde tuttukları hesaplarda gösterebilirler. Kayıtların muhasebe defterinde gösterilmemesi halinde ayrı bir "Damga Resmi defteri" tutulur. Devlet müesseselerinin resmi defter ve kayıtları Damga Resmi defteri yerine geçer.
    Madde 206 - (Mülga madde: 04/12/1985 - 3239/136 md.)
    YABANCI NAKLİYAT KURUMLARININ HASILAT DEFTERİ:
    Madde 207 - Yabancı nakliyat kurumları veya bunları Türkiye'de temsil eden şube veya acentaları bir "Hasılat defteri" tutmaya ve bu deftere Türkiye'de elde ettikleri hasılatı tarih sırasiyle ve müfredatlı olarak kaydetmeye mecburdurlar. Bu Madde gereğince hasılat defteri tutan yabancı nakliyat kurumları bu işleri için ayrıca muhasebe defteri tutmaya mecbur değildirler.
    MENKUL VE GAYRİMENKUL SERMAYE İRADLARINA AİT KAYITLAR:
    Madde 208 - Bu kanuna göre defter tutmaya mecbur olan gerçek kişiler Gelir Vergisine tabi menkul ve gayrimenkul sermayelerle bunlardan elde edilen iratları ve bunlara mütaallik giderleri defterikebir veya işletme hesabının veya serbest meslek erbabı kazanç defterinin ayrı bir sayfasına veya ayrı bir deftere veyahut bir cetvele ayrı ayrı kaydetmeye mecburdurlar.
    Şu kadar ki, bu hesap mükellefin diğer kazançlarını tesbit için tuttuğu hesaplara karıştırılmaz ve onlar ile birleştirilmez.
    AMBAR DEFTERİ:
    Madde 209 - Depo (Ardiyeler dahil) işletenlerle nakliye ambarları ayrıca bir ambar defteri tutarlar. Bu deftere en az aşağıda yazılı malumat kaydolunur:
    1. Malın ambara giriş tarihi;
    2. Malın cinsi (Malın cinsi belli değilse sadece balya, kasa, sandık gibi ambalaj nevinin kaydedilmesiyle iktifa edilir);
    3. Malın miktarı (Ticari teamüle göre parça, sandık veya sıklet);
    4. Malın kimin tarafından tevdi edildiği;
    5. Malın nereye ve kime gönderildiği;
    6. Alınan nakliye ücreti tutarı.
    Kendi işlerinin icabı olarak yukarıdaki malumatı ihtiva edecek şekilde defter tutanlar ayrıca ambar defteri tutmazlar.
    YEDİNCİ BÖLÜM : SERBEST MESLEKLERDE DEFTER TUTMA
 
  Mevzuat
İçerik bulunmamaktadır
  İçtihat
İçerik bulunmamaktadır
  Hukuki Açıklamalar
İçerik bulunmamaktadır
  Makaleler
İçerik bulunmamaktadır
  Dava Dilekçeleri
İçerik bulunmamaktadır
 
 

  Copyright © 2009 İdare Hukuku / Künye - İletişim

Bu internet sitesindeki hiçbir bilgi kesin bilgi veya öneri olarak kabul edilmemeli ve herhangi bir karar veya eyleme temel oluşturmamalıdır. Kendi spesifik durumunuz konusunda sadece uzman hukukçudan alacağınız bilgiler doğrultusunda hareket etmeniz gerekir. Bu sitedeki bilgilerin doğruluğu ve geçerlilik süresi konusunda www.idarehukuku.net kesinlikle sorumluluk sahibi değildir.